TEFSİR USULÜNE GİRİŞ

 

                                     

TEFSİR USÛLÜNE GİRİŞ

1. TEFSİR KELİMESİNİN ANLAMI

1.1. Sözlük Anlamı

"Tefsîr" (التفسير) kelimesi Arapça "fessera" (فسّر) fiilinden türemiştir.

Sözlükte;

·  açıklamak

·  ortaya çıkarmak

·  kapalı olanı açmak

·  bir şeyi anlaşılır hâle getirmek

anlamlarına gelir.

Kelimenin kökü hakkında iki görüş vardır:

1.  Fesr (فسر): Örtülü olanı açığa çıkarmak.

2.  Sefr (سفر): Gizli olanı ortaya çıkarmak.

Her iki kök de "açıklama ve açıklığa kavuşturma" anlamında birleşir.

DHBT Notu ⭐

Tefsirin sözlük anlamı sorulursa "açıklamak, yorumlamak, açıklığa kavuşturmak" ifadeleri doğru cevaptır.
En güvenilir tefsir yöntemi, Kur'an'ın Kur'an ile tefsiridir.

1.2.Terim Anlamı

İslamî ilimler terminolojisinde tefsir;

Kur'an-ı Kerim'in lafızlarını, anlamlarını, hükümlerini, maksatlarını ve içerdiği ilahî mesajları mümkün olduğu ölçüde açıklayan ilimdir.

Başka bir ifadeyle:

Kur'an'ın ne dediğini, neyi kastettiğini ve nasıl anlaşılması gerektiğini ortaya koyan ilim dalıdır.

Tanımın Unsurları

Bu tanım dikkatlice incelendiğinde tefsirin şu yönleri ortaya çıkar:

·  Kur'an'ın lafzını açıklar.

·  Kelimelerin anlamlarını açıklar.

·  Ayetlerin iniş sebeplerini inceler.

·  Hükümleri ortaya koyar.

·  Ayetler arasındaki ilişkiyi açıklar.

·  Kur'an'ın maksadını anlamaya çalışır.

2. TEFSİR İLMİNİN KONUSU

Bir ilmin konusu, onun üzerinde çalıştığı alandır.

Tefsir ilminin konusu:

Kur'an-ı Kerim'dir.

Ancak Kur'an'ın her yönü değil;

özellikle;

·  anlamı

·  mesajı

·  hükümleri

·  üslubu

·  nüzul ortamı

·  ayetlerin birbirleriyle ilişkisi

incelenir.

3. TEFSİR İLMİNİN AMACI

Tefsirin temel amacı:

Kur'an'ın doğru anlaşılmasını sağlamaktır.

Bu genel amacın yanında şu hedefleri de vardır:

1. Allah'ın muradını anlamak

Kur'an'ın asıl amacı Allah'ın kullarına vermek istediği mesajı açıklamaktır.

2. Yanlış anlamaları önlemek

Kur'an herkes tarafından okunabilir.

Ancak her okuyan aynı sonucu çıkaramaz.

Tefsir ilmi yanlış yorumları engellemeye çalışır.

3. Hükümleri ortaya koymak

Namaz,oruç,zekât,nikâh,miras gibi konuların ayrıntıları tefsir sayesinde daha iyi anlaşılır.

4. Kur'an'ın hikmetlerini açıklamak

Bir ayetin neden o şekilde indiği,

hangi olay üzerine geldiği,

hangi hikmeti taşıdığı

tefsir sayesinde öğrenilir.

5. Müslümanların Kur'an ile bağını güçlendirmek

Kur'an sadece okunmak için değil,

anlaşılmak ve yaşanmak için indirilmiştir.

4. TEFSİR USÛLÜ NEDİR?

Burada çok önemli bir ayrım vardır.

Tefsir

Kur'an'ı açıklama faaliyetidir.

Yani uygulamanın kendisidir.

Tefsir Usûlü

Kur'an'ın nasıl tefsir edilmesi gerektiğini öğreten kurallar bütünüdür.

Başka bir ifadeyle:

Tefsirin metodolojisidir.

Örnek

Bir bina düşün.

Bina = Tefsir

Mimarlık kuralları = Tefsir Usûlü

Usûl bilinmeden yapılan yorumlar hatalı olabilir.

Bu yüzden müfessirler önce usûlü öğrenir.

5. TEFSİR USÛLÜNÜN KONUSU

Tefsir usûlü;

Kur'an'ın doğru anlaşılması için gerekli olan bütün yöntemleri inceler.

Bunlar arasında;

·  vahiy

·  nüzul

·  Mekkî-Medenî

·  Esbâb-ı Nüzûl

·  Muhkem-Müteşâbih

·  Nâsih-Mensûh

·  Kıraat

·  İ'râbü'l-Kur'an

·  Garîbü'l-Kur'an

·   Kur'an ilimleri

yer alır.

Dikkat edilirse bunların önemli bir kısmını Kur'an ilimleri bölümünde de görmüştük. Çünkü tefsir usûlü, bu ilimlerden yararlanır.

6. TEFSİR USÛLÜNÜN KAYNAKLARI

Bir müfessir ayeti açıklarken keyfî davranamaz.

Belirli kaynaklara dayanmalıdır.

6.1.Kur'an

Kur'an'ın en iyi açıklayıcısı yine Kur'an'dır.

Bir ayette kapalı olan anlam, başka bir ayette açıklanabilir.

Buna Kur'an'ın Kur'an ile tefsiri denir.

Örnek:

Fâtiha Suresi'nde geçen "kendilerine nimet verilenler" ifadesi, Nisâ Suresi 69. ayette açıklanır.

DHBT Notu ⭐

6.2. Sünnet

Hz. Peygamber, Kur'an'ı açıklamakla görevlendirilmiştir.

Kur'an'da genel bırakılan birçok hüküm sünnetle açıklanmıştır.

Örneğin:

Kur'an'da namaz emredilir; ancak rekât sayıları ve uygulama şekli sünnetle açıklanır.

6.3. Sahâbe

Sahâbe, vahyin iniş ortamına şahit olmuş, ayetlerin hangi olay üzerine indiğini bilen ilk nesildir.

Özellikle şu sahâbîler tefsirde öne çıkar:

·  Abdullah b. Abbas (Tercümânü'l-Kur'ân)

·  Abdullah b. Mes'ûd

·  Ubey b. Ka'b

·  Hz. Ali

6.4. Tâbiîn

Sahâbeden ilim alan nesildir.

Önde gelen tâbiîn müfessirleri:

·  Mücâhid

·  İkrime

·  Katâde

·  Hasan-ı Basrî

·  Saîd b. Cübeyr

6.5. Arap Dili

Kur'an Arapça indirilmiştir.

Bu nedenle;

·  sarf

·  nahiv

·  belâgat

·  şiir

iyi bilinmeden sağlam bir tefsir yapmak mümkün değildir.

7. TEFSİR USÛLÜNÜN ÖNEMİ

Usûl bilinmezse:

·  Ayetler yanlış anlaşılabilir.

·  Bağlam göz ardı edilebilir.

·  Çelişki varmış gibi yorumlar yapılabilir.

·  Kişisel görüşler din gibi sunulabilir.

Bu sebeple İslam âlimleri, tefsir yapacak kişinin önce usûlü öğrenmesini şart koşmuştur.

DHBT'DE SIK SORULANLAR ⭐

·  Tefsirin sözlük anlamı

·  Tefsirin terim anlamı

·  Tefsir ile tefsir usûlü arasındaki fark

·  Tefsirin amacı

·  En güvenilir tefsir yöntemi

·  Tercümânü'l-Kur'ân unvanı (Abdullah b. Abbas)

·  Tefsirin temel kaynakları

EZBER KUTUSU 🧠

📌 Tefsir = Kur'an'ı açıklama faaliyeti

📌 Tefsir Usûlü = Kur'an'ın nasıl tefsir edileceğini öğreten kurallar

📌 En güvenilir tefsir yöntemi = Kur'an'ın Kur'an ile tefsiri

📌 Tercümânü'l-Kur'ân = Abdullah b. Abbas

📌 Tefsirin temel kaynakları = Kur'an, Sünnet, Sahâbe, Tâbiîn, Arap dili